TOPREFERAT.COM.KZ - Қазақша рефераттар

войти на сайт

вход на сайт

Логин: :
Пароль :

Забыл пароль Регистрация

Айналым қаражаттарын нормалау әдістері




Айналым қаражаттарын нормалау әдістері
0
Раздел: Экономика | Автор: Админ | Дата: 7-10-2015, 18:00
Загрузок: 516




Айналым қаражаттарын нормалау үшін мына негізгі әдістер  пайдаланылады:  тікелей есептеу, талдамалы, және коэффициенттік.


Тікелей есептеу әдісі айналым қаражаттардың әр элементті бойынша  дәлелднлінген есептеуді қарастырады. Осы әдісті пайдаланғанда  кәсіпорынның ұйымдастырушылық техникалық даму деңгейінде, тауар материалдық құндылықтарды  тасымалдауда, кәсіпорындар арасында есеп айырысу практикасында барлық өзгерістерді есепке алу қажет бұл әдіс  экономисттерден  жоғары біліктілікті  талап етеді,  оның арқасында айналым  қаражаттар  қажетілігі  дәл анықталады.


Кәсіпорын  қызметті  жағдайында көп өзгерістер  болмағанда  айналым қаражаттардың қажжетті мөлшерін талдамалы әдіспен есептеген дұрыс. соған орай, айналым қаражаттарының нормативін есептегенде, өндіріс көлемінің өсу қарқыны мен өткен кезеңдегі нормаланатын айналым  қаражаттар мөлшерін еске алу керек.


Айналым қаражаттарды коэффициенттік әдіспен  есептегенде,  олардың қорлары мен шығындарын белгілеу тікелей өндіріс көлемімен  байланысты (материалдар, аяқталмаған өндіріске жұмсалған шығындар), және оған байланысты емес (арзан бағалы  және тез тозатын заттар) болып бөлінеді.


Бірінші топ бойынша айналым қаражаттар қажеттілігі, олардың ағымдағы жылдағы  мөлшері мен  келесі жылдағы өнім өндірудің өсуімен анықталады.


Екінші топ бойынша айналым қаражаттардың қажеттілігі бірнеше жылдағы айналым қаражаттардың орташа нақты қалдықтар деңгейінде жоспарланады.


Кесте1 — “Шардара мақта“ ЖШС өндірісінің 2006 — 2009 жылдардағы ағымдағы активтерінің құрамы мен құрылымы,                                                 мың тенге


 






Кәсіпорынның материалдық айналым қаражаттары 2009 жылы 36.93 %-ға өсті және ол жыл аяғында 640130 мың теңгені құрады. Олардың үлесі 5,99  пунктке көбейгенімен оның көлемі әлі де болса өте төмен 36,53 % болып отыр. Бұл жағдай, материалды айналым қаражаттарының құрамында шектеулі сұранысқа ие болады. «Шардара мақта» ЖШС-нің материалдық ағымдағы активтері негізінен дайын өнім есебінен кемейген, олардың көлемі (дайын өнімнің) 2009 жылда 152475 мың теңгені құрады, бұл 2009 жылды 2006 жылмен  салыстырғанда —  38,87 % -ға кемейген. Осы мерзімде өндірістік қорлар 35,65 -ға азайған


 


 


Кесте 1 — ЖШС “ Мақта “ кәсіпорындағы 2002 — 2005 жылдардағы баланс активтерінің құрамы мен құрылымы,  мың тенге


 



Көрсеткіштер




2006 ж




2007 ж.




2008 ж.




2009 ж.





Ағымдағы активтер, соның ішінде

1461344




1623320




2130560




1008631





1.1 Тауарлы – материалдық қорлар

1015037




183746




3118




640130





1.2 Дебиторлық борыш

381391




1393223













1.3 Ақша қаражаттары және қысқа мерзімді қаржы инвестициялар



59996






8206






1214






18126





1.4 Басқа да ағымдағы активтер
4920
38145
2126228
350675





1-кесте мәліметтері көрсеткендей, қаражаттарды ұзақ мерзімді және ағымдағы активтер арасына тарату жыл аяғына соңғыпардың пайдасына шешілді. Егер ағымдағы активтердің 2002 жылда 2003 жылмен салыстырғанда 1,19 пунктке кем болса, ал 2003 жылда 2004 жылмен салыстырғанда 1,17 пунктке көп болса, ал 2003 жылда 2004 жылмен салыстырғанда 15,16 пунктке кем болған. Кәсіпорынның ұзақ мерзімді активтер 2002 жылы есінен 92,89 пунктке асып кетті және 96.8 %-ды, ал 2003 жылы есінен 94,58 пунктке асып кетті және 95.01 %-ды, ал 2004 жылы есінен 96,15 пунктке асып кетті және 96.78 %-ды, ал 2005 жылы есінен 63,25 пунктке асып кетті және 81,62 -% ды құрады. Ағымдағы активтердің өсуі ұзақ мерзімді активтердің өсуінен 2002 жылды 2005 жылмен салыстырғанда 4.4 есеге артық.


Осы көрсеткіштен кейін баланс валютасындағы ағымдағы активтер үлесін анықтау маңызды: ағымдағы активтер құнының кәсіпорынның барлық мүлкінің құнына қатынасымен анықталатын кәсіпорын активтерінің іске тартылу (мобильді) коэффициентінің өсуі. Ол қарызды өтеуге арналған қаражат үлесін сипаттайды. Коэффициент мағынасы артқан сайын кәсіпорынның үздіксіз жұмысты қамту және кредиторлармен есеп айырысу мүмкіндігі де арта түседі. Қаржы тұрғысынан алғанда оның өсуі актив құрылымындағы жағымды өзгеріс болып табылады — яғни мүлік әлдеқайда мобильді (іске тартылған) болады, бұл оның айналымдылығының жылдамдығын және оны пайдалану тиімділігінің өскендігін көрсетеді.


Талдау жүргізіп  отырған кәсіпорындарда бұл коэффициенттің деңгейі 2002 жылы 0,96, ал 2005 жылы 0,81 құрады.


Кәсіпорын   активтерін   таратудың   тиімділігін   сипаттайтын  келесі —       мобильді  және иммобильді қаражаттар қатынасының коэффициенті.   Ол   ағымдағы активтер  құнын   ұзақ   мерзімді   активтер   құнына бөлу арқылы анықталады.


Бұл қатынастың қолайлы және қауіпті көлемі, кәсіпорынның салалық ерекшшіктеріне байланысты. Өндірістік кәсіпорындарда берілген көрсеткіштің деңгейі 0,5~тен төмен болмауы тиіс.


Талданып отырған кәсіпорында бұл көрсеткіш деңгейі 2002 жылы – 2,5, ал 2005 жылы – 4,4 құрайды. Бұл коэффициент деңгейі мобильді қаражаттардың өсу қарқыны иммобильді қаражаттардың өсу қарқынан артуының нәтижесінде өсіп отыр. Есепті жылы біріншілер, яғни мобильді қаражаттар 0,69 есеге кемейген, ал екіншілері – 388 есеге ғана өскен. Кәсіпорын ең төменгі қаржылық тұрақтылыққа, кәсігюрын міндеттемелері кепілдендірілген түрде ағымдағы активтермен өтелген жағдайда қол жеткізеді және келесі шарттың орындалуы осы тұрақтылықтың белгісі болып табылады: ағымдағы және ұзақ мерзімді активтер қатынасының коэффициенті қарыз капиталы мен меншікті капитал қатынасының коэффициентінен артық болуы керек.


Әрі қарай кәсіпорынның мүліктік жай-күйінде қандай сапалық өзгерістер болғанын зерттеу қажет. Бұл кәсіпорынның материалды-техникалық базасын құрайтын және негізгі қорлары болып саналатын, онын өндірістік потенциалының маңызды элементінің жағдайын зерттеу қажет.


Кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнындағы негізгі құралдардың нақты қүнының (қалдық) үлес салмағынын өзгеруі, ерекше назар аударады. Өйткені бұл көрсеткіш кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметінің көлемін анықтаудағы басты бағыт болып табылады. Кәсіпорын мүліктерінің жалпы жиынындагы негізгі құралдардың нақты құнының коэффициентінің мөлшері баланс активтерінің барлық сомасының 50 пайызынан кем болмауы тиіс.


Біздің зерттеп отырған кәсіпорын бойынша баланс валютасындағы негізгі құралдардың қалдық құнының үлесі жыл басында — 57,27%-ды, ал жыл соңында — 46,47%-ды құрайды, яғни бұл көрсеткіштің теориялық мәніне 3,53 пункт сәйкес келмейді. Негізгі құралдардың жалпы құнындағы оның активті бөлігінің (жұмыс машиналарының құны, өндірістік жабдықтар мен тасымал құралдарының құны) үлесін анықтау өте маңызды және де бұл кәсіпорынның материалды-техникалық базасының дамуындағы жағымды кезең болып табылады. Оның үлес салмағының өсуі қор қайтарымдылығының өсуіне әкеледі. Алайда біздің кәсіпорында негізгі құралдардың активті бөлігінің үлес салмағы жыл соңында жыл басындағы 0,33-ке қарағанда, 0,29-ды құрады. Негізгі құралдардың активті белігінің үлесінің 0,04 пунктке кемуі, олардың су қарқынының барлық негізгі құралдардың өсу қарқынынан айтарлықтай дәрежеде артта қалуының нәтижесінде болып отыр. Барлық негізгі құралдар құны — 23,9% — ға өскен кезде оның активті бөлігінің құны тек 5,9%-ға ғана өскен. Бұл әрине кәсіпорынның материалды-техникалық базасының дамуындағы жағымсыз кезеңі ретінде қарастырылуы тиіс.


Негізгі құралдардың техникалық жағдайын сипаттайтын маңызды көрсеткіш — бұл осы негізгі құралдардың тозу сомасының оның белгілі бір кезеңдегі бастапқы құнына қатынасы арқылы анықталатын тозу коэффициенті. Біздің кәсіпорынымызда негізгі құралдардың тозу коэффициенті 2002 жылы 0,43, ал 2005 жылы — 0,49 құрайды,   яғни   0,06   пунктке   өскен.    Бұл   мәліметтер, негізгі құралдардың  сапалық (моральды) тозуын айтпайақ,   олардың   2/3-ден   көбі   табиғи   (физикалық)   тозғандығын   және   ескіргендігін   көрсетеді.   Кейбір   экономистердің    бағалаулары    бойынша    50%-дан    жоғары    тозу коэффициенті    жағымсыз    құбылыс    болып    табылады. Осыған  байланысты   кәсіпорын  басшылығы  осы  кәсіпорынның     материалды-техникалық    базасын     нығайтуға және жаңартуға қатаң көңіл аударуы тиіс.


Әрі қарай, келесі 2-аналитикалық кестені құрастыра отырып, ағымдағы активтердін құрамы мен құрылымын талдау қажет.


Келтірілген мәліметтер кәсіпорын активтерінің жалпы алғанда жағымды динамикасын көрсетеді. Оларды жеке элементтер тұрғысынан зерттеу келесідей қортындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең мобильды активтер — яғни ақша қаражаттары мен қысқа мерзімді қапжылық инвестициялар бір жылда 41870 мың теңгеге немесе 69,8 %-ға азайған.


 


Кесте 13 — ЖШС “ Мақта “ кәсіпорынның 2002 — 2005 жылдардағы ағымдағы активтерінің құрамы мен құрылымы,  мың тенге


 


Көрсеткіштер
2002 ж
2003 ж.
2004 ж.
2005 ж.


1. Активтер құны, соның   ішінде
1520932
1697738
2201425
1235710


1.1 Ұзақ мерзімді активтер
59588
74418
70865
227079


А. Негізгі құралдар
2688
17518
13965
227079


Б. Қаржылық салымдар
56900
56900
56900
 


1.2 Ағымдағы активтер
1461344
1623320
2130560
1008631


А. Өндірістік қорлар
609914
11142
 
392482


Б. Дайын өнім
405123
172568
3118
247648


2. Кәсіпорынның өндірістік потенциалының құны
612602
190086
13965
619561





Ағымдағы активтердің ен мобильды бөлігінің, олардың құнына қатынасы арқылы анықталатын айналым қаражаттарының мобильдік козффициенті (ағымдағьі активтердің) 1,6 есеге азайған және 6,49%-ды ғана құрайды.  Бұл   коэффициент,   агымдағы   міндеттемелерді өтеуге   бағытталатын   қаражаттардың   жалпы   сомасындағы төлеуге дайын қаражаттардың үлесін көрсетеді.


Меншікті қаржылық ресурстардың қайнар көздеріне  төмендегілер жатады:


жарғылық капитал (акцияларды сатудан түскен қаражаттар және құрылтайшылардың пай жарналары);


кәсіпорында жинақталған резервтер;


заңды және жеке тұлғалардың басқалай жарналары (мақсатты қаржыландыру, сыйлар, қайрымдылық жарналары және т.б.).


Негізгі  қызметтен дайын өнімдерді сатудан түскен түсім көлемі 2001-2004 жылдар аралығында 1692322 мың теңгеден 8858747 мың теңгеге дейін өсіп отырған, ал 2005 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 2294023 мың теңгеге төмендеген. Міндеттемелер бойынша берешек салыстырылып отырған жылдар аралығында  5198605  мың теңге көлемінде, банк қарыздары бойынша 6785559 мың теңгеге артқан. Инвестициялар көлемі 2005 жылы 2001 жылмен салыстырғанда 4219020 мың теңге көлемінде қысқарған.


Амортизация.  Өндірісте пайдалану барысында  кәсіпорынның негізгі қорлары бірте — бірте тозады және өзінің құнын дайын өнімге аударады.


Амортизациялық аударымдардың тағайындалуы- негізгі өндірістік қорлар мен материалдық емес активтердің қайта өндірісін қамтамасыз ету  болып саналады. Амортизация өзінің экономикалық мәні бойынша  негізгі қорлар мен материалдық емес активтердің (сонымен бірге арзан бағалы және тез тозатын заттардың) құнының, олардың тозуына байланысты өндірілген өнімге аударуы, өткізу процесінде ақшалай формаға өтуі және ресурстарды амортизацияланатын активтердің одан ары қарай қайта өндірісіне  жинақталуы. Бұл инвестициялық процесті қаржыландырудың мақсатты қайнар көзі болады.


Құнның аударылған бөлігі өнімді өткізуден кейін негізгі қорлардың алғашқы құнынан ажырай отырып амортизациялық қорда жинақталады. Осы қордың қаражаттары негізгі қорлардың физикалық және моральды тозулары арқасында істен шыққан негізгі қорлардың орнын толтырудың қайнар көзі болып табылады. Осыған байланысты амортизациялық қордың  негізгі қорлардың айналымы процессеніндегі ролі анықталады


НИМЕКС Корпорация» ЖШС-нің айналым құрал жабдықтарының мәліметтері төмендегі 5 кестеде келтірілген.


Жоғарыдағы кестеден осы жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің негізгі құрал-жабдқтарының жағдайының өте жақсы екендігін көруге болады. Барлық баптар бойынша соңғы бес жыл ішінде олардың құны артып отыр.


Кесте2 — «НИМЕКС Корпорацияы» ЖШС-нің айналым құрал-жабдықтары,                                                                                             мың теңге


Көрсеткіштер
2002 ж
2003 ж.
2004 ж.
2005 ж.


Ағымдағы активтер, соның ішінде

 



1461344
1623320
2130560
1008631


1.1 Тауарлы – материалдық қорлар
1015037
183746
3118
640130


1.2 Дебиторлық борыш
381391
1393223
 
 


1.3 Ақша қаражат-тары және қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар
59996
8206
1214
18126


1.4 Басқа да ағымдағы активтер
4920
38145
2126228
350675


Ескерту —
 
 
 
 







Написать комментарий

Есепті жылдың соңына

2005




2006




2007




2008




2009





1
Аяқталмаған өндіріс

307341







26502




38140




49731





2
Алдағы кезең шығыстары













678






719






466





3
Ақша

55455




52333




40734




203445




93749





4
Алып сату үшін сатып алынған тауарларды өткізуден түскен табыс





1692322








3518069








7053555








8858747








9475613





5
Дебиторлық берешек

2409140




837731




951302




2883110




3216872





6
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары


























Имя:*
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Введите код: *


Бұл сайтта Қазақстанның түкпір-түкпірінен жиналған қазақ тіліндегі рефераттар мен курстық және дипломдық жұмыстар ұсынылған. Қазіргі таңда www.topreferat.com.kz сайтының қазақ тіліндегі жұмыстар базасы бүкіл интернеттегі ең үлкен база болып табылады! Біздің базадағы жұмыстар саны 15000-нан асады. Біз бұл жетістікпен тоқтап қалмаймыз! Біз базамызды одан әрі толықтырамыз.
» » Айналым қаражаттарын нормалау әдістері

© 2011-2016 Скачать бесплатно на topreferat.com.kz курсовые, дипломные и рефераты на телефон, на планшет и на компьютер.
При копировании материала активная ссылка на источник обязательна.


Мнение посетителей:
 

После 9 класса Вы:

Пойду в 10, 11, закончу школу полностью
Пойду в Колледж
Пойду в ПТУ
Пойду работать
Снова пойду в 9 класс

 
 
Похожие:
  • АКТИВТЕРДІҢ ҚҰРАМЫН, ҚҰРЫЛЫМЫН ЖӘНЕ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ
  • Капитал
  • Айналым қаражаттарының құрамы мен құрылымы
  • Айналым қаражаттарын жіктеу, оның құрылу көздері
  • Айналым қаражаттарын пайдалану көрсеткіштері
  • ХҚЕС талаптарына сәйкес ҰҚЕС -ы мен қаржылық есептілікті жетілдіру
  • Айналым активтерінің сипаттамасы және оны басқару саясаттары
  • Қысқа және ұзақ мерзімді активтердің есебі мен талдауы (1 - бөлім)
  • Фирманың айналым капиталының жағдайын және қысқа мерзімді міндеттемелерінің ...
  • Мұнай - газ саласындағы кәсіпорындарда ұзақ мерзімді активтер есебі және ау ...
  • Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және тұрақтылыққа қол жеткізу курстық ...
  • Кәсіпорынның қаржылық жай күйін бағалау ҚазТрансГаз Дистрибьюшн АҚ мысалынд ...
  • Кәсіпорынның айналым капиталы курстық жұмыс
  • Компанияның активтерінің құрылымдарын және құрамдарын оңтайландыру курстық ...
  • Ағымды активтер Кәсіпорынның ағымды активтерін талдау және бағалау курстық ...
  • Кәсіпорынның қаржылық жай күйін бағалау курстық жұмыс
  • Кәсіпорын қызметінің экономикалық тиімділігі мен іскерлік белсенділігі курс ...
  • Қаржылық талдау реферат
  • Айналымдағы қаражат реферат
  • Завод ЖБИ-25 ЖШС-нің жұмысын бағалау және сараптау реферат